БАҚ жарияланымдары
Тағам өндірісіндегі ақылды технологиялар
📅 2026 жылғы 30 сәуір 📰 Ana Tili (anatili.kazgazeta.kz)
Республикалық «Ана тілі» газеті жоба жетекшісі Гульшат Амирхановамен Open Egiz платформасы туралы сұхбат жариялады — бұл әл-Фараби атындағы ҚазҰУ жасанды интеллект және Big Data кафедрасында әзірленген, тәжірибелік-өнеркәсіптік пайдалану кезеңіне шыққан Қазақстандағы алғашқы отандық open-source цифрлық егіздер платформасы. Платформа IIoT деректерін жинауды (ESP32 және Raspberry Pi негізіндегі 19 энергомониторинг торабы, климаттық датчиктер, «Сайман» есептегіштерімен интеграция, AES-GCM шифрлауы бар MQTT хаттамасы), жүктемелерді болжау мен аномалияларды анықтауға арналған машиналық оқытуды (LSTM, SARIMA, Prophet, Isolation Forest, DBSCAN) және цехтың нақты уақыттағы интерактивті 3D-визуализациясын біріктіреді. Жүйе Алматы маңындағы нан зауытында қолданылуда: нан пісіру желісінің энергия тұтынуы мен климаттық параметрлері бақыланып, жүктемелер мен өндіріс кестесі болжанады. Негізгі шешімдер 10 өнертабыс патентімен және 12 авторлық куәлікпен қорғалған.
ҚазҰУ-да фотосуреттерді 3D-модельге айналдыратын Telegram-бот іске қосылды
📅 2026 жылғы 31 наурыз 📰 Gov.kz (ҚР ҒЖБМ)
Gov.kz ресми порталы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ақпараттық технологиялар және жасанды интеллект факультетінің DigitalEgiz зертханасы әзірлеген, кез келген фотосуретті бірнеше минутта 3D-модельге айналдыратын Telegram-бот туралы хабарлады. Бастапқыда құрал команданың цифрлық егіз жобаларындағы жеке инженерлік міндеттерін жеделдету үшін жасалған, ал енді студенттер мен оқытушыларға оқу-практикалық қызметте пайдалану үшін тегін қолжетімді. Сервис NVIDIA GB10 Grace Blackwell чипімен жабдықталған ASUS Ascent GX10 есептеу қуаттарында жұмыс істейді: жүйе бір сурет бойынша объектінің көлемін анықтап, оның пішінін толық қалпына келтіреді. Жоба жетекшісі Гульшат Амирханованың айтуынша, ішкі тестілеуден кейін құрал пәнаралық жобаларға — тек IT-мамандарға ғана емес, инженерлерге, медиа-мамандарға және жаратылыстану ғылымдары зерттеушілеріне де ұсынылды. Бот @img_2_3d_bot мекенжайы бойынша қолжетімді және әзірге тестілік режимде жұмыс істейді.
ҚазҰУ-дың Ыстанбұлдағы тәжірибесі: Индустрия 4.0 технологиялық алшақтығын еңсеру
📅 2025 жылғы 12 желтоқсан 📰 Yorick.kz
Yorick.kz порталы жасанды интеллект және Big Data кафедрасының зерттеушілері мен студенттерінің 2025 жылғы 27 қараша – 2 желтоқсан аралығында Ыстанбұлдағы Bahçeşehir University (BAU) базасында өткен біліктілікті арттыру бағдарламасы туралы жазды. «Цифрлық егіздерді қолдана отырып, интеллектуалды өндірістік жүйелерді оңтайландыру: ЖИ мен IIoT интеграциясы» бағдарламасы цифрлық егіздер теориясын заманауи LLM-құралдарды — Gemini мен Claude Code-ты — код генерациялау мен архитектура жобалауда инженердің «екінші пилоты» ретінде қолдану практикасымен ұштастырды. Қатысушылар өз жобасының архитектурасына аудит жүргізді, теңгерімсіз өндірістік деректерде нейрондық желілерді оқыту үшін синтетикалық деректер генерациясын зерттеді және BAU заттар интернеті зертханасында IoT-шлюздермен және өнеркәсіптік хаттамалармен (MQTT, OPC UA) жұмыс істеді. Сапар Q1–Q2 журналдарында бірлескен жарияланымдар мен ғылыми ынтымақтастық туралы алдын ала уағдаластықтармен аяқталды.
Нан зауытының цифрлық егізі: ҚазҰУ-да ақылды өндіріс қалай құрылып жатыр
📅 2025 жылғы 13 қазан 📰 DKNews.kz
DKNews.kz халықаралық ақпарат агенттігі «Жасанды интеллект және IIoT технологияларын қолдана отырып, тағам өнеркәсібі кәсіпорнының цифрлық егізін әзірлеу» жобамыз (BR24992975 гранты) туралы жазды. Сұхбатта жоба жетекшісі Гульшат Амирханова команданың жергілікті нан зауытының деректермен басқарылатын «тірі» виртуалды көшірмесін қалай жасап жатқанын түсіндіреді — IIoT датчиктерінен бастап нақты уақыттағы мониторинг панеліне дейін. Негізгі нәтижелердің бірі — Constraint Optimization алгоритмдеріне негізделген өндірістік жоспарлауды оңтайландыру: нақты тапсырыста жалпы өндіріс уақыты айтарлықтай қысқарды. Жобаның технологиялық серіктесі — Siemens; жұмысқа бакалаврлар, магистранттар мен докторанттар қатысады, ал халықаралық ынтымақтастық University of Birmingham, University of Nottingham, Loughborough University және SmartParc тағам инновациялық паркімен (Ұлыбритания) дамып келеді. Әзірленген архитектура бүкіл Қазақстан кәсіпорындары үшін ашық бастапқы кодпен шығарылады.
Digital Twin — Қазақстанның тағам өнеркәсібіндегі инновация
📅 2025 жылғы 29 қыркүйек 📰 Yorick.kz
Yorick.kz порталы жоба жетекшісі Гульшат Амирханованың «Жасанды интеллект және IIoT технологияларын қолдана отырып, тағам өнеркәсібі кәсіпорнының цифрлық егізін әзірлеу» жобасы туралы мақаласын жариялады. Жоба аясында команда Индустрия 4.0-ге қарай практикалық қадам ретінде жергілікті нан зауытының цифрлық егізін жасап жатыр. Мақалада цифрлық егіз тұжырымдамасы және оның төрт деңгейлі архитектурасы — физикалық объект, деректерді беру арналары (IIoT), виртуалды модель және интерфейс — ашылып, жобаның гибридті тәсілі сипатталады: өндірістік сценарийлерді модельдеу үшін Siemens Plant Simulation, ал егіздің ядросы open-source компоненттерге (Mosquitto, Eclipse Ditto, InfluxDB, Grafana) негізделген. Алғашқы нәтижелердің бірі — Constraint Optimization алгоритмдері (Google OR-Tools) арқылы өндірістік жоспарлауды оңтайландыру: нақты тапсырыс мысалында жалпы өндіріс уақытының айтарлықтай қысқаруы көрсетілді. Әзірленген архитектураны ашық бастапқы кодпен шығару жоспарлануда — ол бүкіл Қазақстан кәсіпорындарына тегін қолжетімді болады.